Naciągnięcia i skręcenia mięśni oraz więzadeł (stawów)

Ze zdarzeniami tego typu mamy do czynienia, gdy mięśnie lub stawy zmuszone są do ruchu wykraczającego poza normalne ograniczenia. Kończy się to uszkodzeniem włókien mięśni i więzadeł. Kontuzje takie są typowe wśród osób podejmujących ćwiczenia po długiej przerwie lub w przypadku zaniechania odpowiedniej rozgrzewki. Poważne urazy są bardzo bolesne, wymagają udzielenia pierwszej pomocy i fachowej opieki medycznej (3). Ból mięśni na następny dzień po ćwiczeniach, do których nie jest się przyzwyczajonym jest czymś normalnym i najlepiej leczyć go ruchem. W niektórych wypadkach trzeba na kilka dni dać odpocząć bolącym mięśniom, do intensywnych ćwiczeń powracać stopniowo. Niektórzy utrzymują, że ciepła kąpiel po treningu chroni przed wystąpieniem bólów tego typu.

O skręceniu stawu mówi się, kiedy jest on wywichnięty lub wykręcony poza normalny zasięg swojej ruchomości, np. aż do zerwania części utrzymujących go więzadeł (9). Staw przypomina zawias albo przegub, który umożliwia naszemu ciału ruch. Każdy staw jest otoczony torebką stawową i systemem więzadeł, zapewniających mu zwartość i stabilność (6). W momencie zadziałania siły skrętnej na staw (np. podczas górskich wędrówek lub gry w piłkę, gdy źle postawimy stopę) dochodzi do naciągnięcia, naderwania bądź całkowitego zerwania aparatu torebkowo- więzadłowego. Typowymi objawami skręcenia jest szybko pojawiający się obrzęk, krwiak i bólowe unieruchomienie skręconego stawu. Najczęściej obserwuje się skręcenia stawu skokowego, kolanowego i drobnych stawów ręki (9).

W momencie powstania urazu musimy pamiętać, by zdjąć z urażonej kończyny obuwie, biżuterię, zegarek. Narastający obrzęk może uniemożliwić ich późniejsze zdjęcie, a dodatkowo ucisk przez nie wywierany przyczynia się do zaburzeń krążenia, które wzmaga narastanie obrzęku. Walka z obrzękiem jest początkowo naszym zasadniczym celem. Dlatego też unosimy uszkodzony staw powyżej poziomu serca, np. zakładamy rękę na temblaku, podpieramy stopę na krześle. Wskazane są również okłady z lodu na bolący staw. Zimno ma działanie przeciwbólowe i obkurcza naczynia krwionośne, zmniejszając opuchliznę. Nie należy mocno opasywać bolącego stawu bandażem elastycznym, gdyż zbyt duży ucisk może prowadzić do wspomnianych zaburzeń krążenia (4). Działanie przeciwobrzękowe mają okłady z altacetu, roztwory wody z octem (muszą to być okłady wysychające). W mniejszych urazach wystarczy czasowe ograniczenie aktywności fizycznej, z uwzględnieniem bolącego stawu. W poważniejszych przypadkach konieczne jest unieruchomienie w opatrunku gipsowym na ok. 2-3 tygodnie.

Skręcenie stawu oznacza całkowite lub częściowe uszkodzenie aparatu więzadłowego stawu w obrębie samego więzadła albo w miejscu jego przyczepu do kości; wyróżnia się skręcenia stopnia I, II, III; stopień I i II obejmuje uszkodzenia niecałkowite, różniące się głębokością; stopień III oznacza całkowite przerwanie ciągłości aparatu więzadłowego; podstawą rozpoznania jest badanie fizykalne,

  • naderwanie (lub zerwanie) oznacza częściowe lub całkowite przerwanie ciągłości mięśnia lub ścięgna,

naderwania i zerwania mięśni i ścięgien zazwyczaj mają charakter urazów z przeciążenia, podczas gdy skręcenia stawów powstają zwykle w następstwie gwałtownego urazu (upadku, działania dźwigni, wypadku komunikacyjnego) (9).

 

Nadciągnięcie mięśnia jest urazem powstającym w wyniku nadmiernego rozciągnięcia lub krańcowego silnego napięcia mięśnia, który zmniejsza jego normalną zdolność do kurczenia się. Uraz ten może być wynikiem przedłużonego wysiłku mięśni lub nagłego ruchu, szarpnięcia. Następuje wtedy, gdy mięsień poddany jest wysiłkowi fizycznemu większemu niż jest w stanie wytrzymać.(3)